سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )

72

مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )

ابو الفضل 958 ه ق / 1551 م 1011 ه ق / 1602 م پسر بزرگ ملا مبارك اللّه « 1 » ( 1001 ه ق ) فيضى و پسر كوچكترش ابو الفضل بود . ابو الفضل

--> ( 1 ) - مبارك اللّه بن خضر ، جد موسى در قرن نهم هجرى قمرى از يمن به آگره آمد و در منطقهء ريل در ايالت سند سكونت گزيد . ركن الدّين نوهء شيخ موسى و پسرش شيخ خضر از سند بيرون آمدند و به شهر ناگور ( در نزديكى اجمير ) پنجاب ساكن شدند . شيخ مبارك در ناگور به دنيا آمد و سال ولادت او 911 ه ق برابر با 1505 م است . استعدادش در 9 سالگى ظاهر گشت و در 14 سالگى از علوم متداول بهره جست و به قول شيخ عطن ، شيخ سالار ناگورى و ديگران از محضر خواجه عبد اللّه احرار نيز بهره برده و افتخار شاگردى خطيب ابو الفضل گازرونى را نيز داشته است . وى پس از مسافرتهايى براى كسب كمال در 6 محرم 950 ه ق در نزديكى آگره در كنار رودخانهء جمنا رحل اقامت افكند و در گوشه‌اى مشغول به مطالعه و تأليف شد . شير شاه از او دعوت به عمل آورد ، ولى نپذيرفت . او فيلسوفى بود كه حريفان معاصر به مخالفتش پرداختند و به اتهام شيعه‌گرى بسيار مورد اذيت و آزار قرار گرفت . كما اينكه مير حبش را به اتهام شيعه بودن كشتند و شيخ مبارك ناچار خودش را مخفى ساخت . مخدوم الملك و شيخ عبد النبى صدر زندگى را بر او مشكل ساخته بودند . در 63 سالگى وضع زندگىاش رو به بهبود گذاشت و در سال 974 ه ق فيض به دربار اكبرى راه يافت و از طرفى تمام فرزندانش صاحب مقام شدند . خودش نيز از علماى معتبر دربار به شمار مىرفت و به سبب همين اعتبار با كمك قاضى القضاة قاضى خان بدخشى و ملا عالم كابلى دربارهء دين و سياست جديد برنامه‌ريزى كرد كه بعد از چندى به نام دين الهى شناخته شد . سرانجام در 17 ذيقعده سال 1001 ه ق در لاهور درگذشت و در آگره به خاك سپرده شد . ابو الفضل مقبرهء باعظمتى براى پدرش ساخته بود كه بين شهر آگره و مقبرهء اكبر شاه بود و در سوانه متو و به فاصلهء يك و نيم كيلومترى سكندره و بين مردم به نام « روضهء لادلى » مشهور بود . لادلى بيگم همسر نواب اعتماد الدوله اسلام خان و خواهر ابو الفضل بود . در اطراف اين مقبره يك چهار ديوارى و بالاى در بزرگ آن نوشته بود : « بسم اللّه الرحمن الرحيم . و بعد . . . هذه الروضة للعالم الربانى و العارف الصمدانى جامع العلوم شيخ مبارك قدس سره العزيز قد وقف بنيانه بحر العلوم شيخ ابو الفضل سلمه اللّه تعالى فى ظل دولة الملك العادل يطلبه المجد و الاقبال و الكرم جلال الدّين و الدنيا اكبر پادشاه غازى خلد اللّه تعالى ظلال سلطنة باهتمام حضرت ابى البركات فى سنة اربع و الف » ( بوستان اخيار يا تذكره